In de afgelopen 2 afleveringen heb ik het belang van de zon benadrukt in relatie tot de levensnoodzakelijke opbouw van vitamine D3 in de huid. Er is eigenlijk geen andere manier om aan voldoende D3 te komen. In de voeding is het amper terug te vinden, suppletie via D3-pillen is vreemd genoeg zeer sterk aan banden gelegd door onze Overheid. Of je moet iedere dag een handvol willen nemen. Toch zijn nog niet alle geleerden het er over eens en blijven ze propageren de zon te mijden of vooral flink te smeren. Studies dat stoffen in de zonwerende smeersels schadelijk zouden zijn werden zomaar van de tafel geveegd. Of gewoon erg vreemd geïnterpreteerd.
De interpretatie van studies is altijd al een probleem geweest. Nu is het weer niet anders, blijkt uit een artikel in de Trouw. Het ging bijvoorbeeld om het stofje Retinyl-palmitaat wat schadelijk, zelfs kankerverwekkend zou zijn. Volgens huidarts Wietze van der Veen (uit Trouw) gebeurt het wel vaker dat proefdieren schade ondervinden van een stofje, maar dat hoeft voor mensen niet zo te zijn. Dat is zeker waar. Soms worden er megadoses van een stof gegeven, iets wat een mens nog niet in een maand of langer binnen zou krijgen. Gelet op het feit dat een muis of rat slechts een fractie weegt van een mens laat duidelijk zien dat hier gezocht wordt naar een schadelijk effect wat in de praktijk nooit tot uiting zal komen bij mensen. Conclusies zijn dan waardeloos. In het geval van de zonnebrandcrèmes zie ik dat echter anders. Hier werden haarloze en kankergevoelige muizen blootgesteld aan fel UV-licht. De ene groep werd ingesmeerd met Retinyl-palmitaat, de andere groep niet. De ingesmeerde muizen ontwikkelden sneller huidkanker dan de niet ingesmeerde muizen. Het scheelde volgens de test echter niet zo veel, dus niets om je druk over te maken. Of toch?
Feit is dat het gepropageerde, beschermende effect er dus niet is. Je krijgt er juist iets sneller huidkanker van. Je geeft dus geld uit om je te beschermen maar je komt bedrogen uit. Het effect is echter nog anders. Iedereen weet dat je best even in de zon kunt zonder bescherming. Wil je graag langer dan smeer je je lijf in om geen schade te ondervinden. De test, waar 2 groepen muizen even lang in zon verbleven is dus niet reëel. We smeren juist omdat we langer in de zon willen (of moeten) verblijven. Dus is het verschil navenant nog veel schadelijker. We worden door die “beschermende crèmes” immers gerustgesteld dat we 4, 8, 16 of wel 50 keer langer in de zon kunnen zonder problemen. “Hoe hoger de factor, hoe veiliger”, dachten we en genoten met volle teugen. Het totaal komt daarmee in een totaal ander daglicht (of UV-licht) te staan. Deze wijze van beschermen geeft een erg dubbel gevoel, mag je wel stellen. De stof die je smeert zorgt gewoon voor een ander soort schade, maar het blijft kankerverwekkend. Dat was echter niet de enige boosdoener…
Oxybenzone is een andere toevoeging aan zonnebrandcrèmes. Ook hier werd aangenomen dat het allemaal wel mee zou vallen. De risico’s zouden slechts hypothetisch zijn. Beter deze risico’s dan die van UV-straling, werd maar snel beweerd dus gewoon blijven smeren. De Nederlandse Cosmetica Vereniging betreurde deze onrustveroorzakende berichten voor de consument. Al die ingrediënten waren immers uitvoerig getest en veilig bevonden. Toch is (gelukkig) niet iedereen het daarmee eens. We weten dat Oxybenzone UVA- en UVB-licht absorbeert. Daarmee krijgen we dus minder schade van deze straling, althans dat is de bewering. Nu blijkt oxybenzone ook de huid in te dringen en daar juist de lichtgevoeligheid te verhogen. Onder blootstelling van licht (dus altijd, want daarom smeren we) ontstaan uit deze stof allerlei vrije radicalen die onze cellen en het aanwezige DNA mogelijk kunnen aantasten. Al sinds 1993 lopen er onderzoeken tegen deze gevaarlijke stof. Het kan hormonale verstoringen veroorzaken en bijvoorbeeld het risico op borstkanker of prostaatkanker verhogen. (Via de huid indringen is namelijk nog gevaarlijker dan orale inname.) Het verhoogt de gevoeligheid voor huidkanker en remt de productie van vitamine D3 die juist het risico op huidkanker af kan remmer. Zo ontstaat er een duidelijke controverse tussen wel of niet smeren. En dan hebben we nog niet gesproken over de rest van de ingrediënten of over de milieubelasting. Veel gebruikers van zonnebrandcrème nemen immers regelmatig een duik in het water, waar een groot deel van deze chemische substantie achterblijft en daarmee het water en de vissen belast. Het voordeel van de zwemmers is dat ze nagenoeg hun gehele lichaam blootstellen aan de zon waardoor D-opbouw zeer snel kan plaatsvinden. Zonnebrandcrème met een factor 8 of meer remt echter 95% van de vitamine D-opbouw weer af.
Vormen nutricosmetics nu een goed alternatief? Volgens mij wel, tenzij je extreme omstandigheden opzoekt. Zelf ga ik regelmatig flink in de zon zonder te smeren, midden op de dag. Basis; gezond eten aangevuld met nutricosmetics zoals een omega-3 product en een mix van krachtige en natuurlijke antioxidanten. Die beschermen keurig de huid door de stralen die te diep komen te absorberen en uit te filteren. Dat doen ze niet alleen voor de huid maar ook voor de ogen. Ze laten vitamine D-opbouw toe en voorkomen zo te korten van deze vitamine. Meer D3 betekent een verlaging van het risico op een waslijst van aandoeningen. M’n D3-niveau, gemeten in het bloed, ligt dan ook in het optimale gebied. Vrouwen die tijdens de zwangerschap een tekort aan D3 hebben gedurende de eerste 90 dagen van de zwangerschap verhogen het risico op de ontwikkeling van multiple sclerosis bij hun kinderen met 30%. Voor diabetes gelden vergelijkbare resultaten. Terwijl het gebruik aan nutricosmetics met bijvoorbeeld stoffen als groene thee-extract deze risico’s juist verlaagt. Net als resveratrol uit blauwe druiven en de extracten van donkerkleurige bessen zoals de gojibes eveneens deze risico’s verlagen, vooral op ernstige oogaandoeningen zoals maculaire degeneratie of zelfs blindheid.
Samengevat blijkt dat het smeren van zonnebrandcrèmes, die oxybenzone, retinyl-plamitaat of lichtreflecterende deeltjes zoals titaniumdioxide en zinkoxide verbranden kan helpen voorkomen en daarmee het risico op basaalcelcarcinoom en squamous celcarcinoom kunnen verlagen. Het regelmatige gebruik kan echter het risico op de wel gevaarlijke tumoren zoals een melanoom juist verhogen. Dit geldt direct voor de toediening van chemische stoffen in de huid en indirect door het afremmen van vitamine D-opbouw en het juist verlagen van de eigen beschermfactor. Maar eigenlijk verhoogt dit het risico op alle soorten kanker en een waslijst aan autoimmuunziekten. Gelukkig kennen de nutricosmetics deze effecten in het geheel niet, zijn ze voldoende effectief en verbeteren ze juist de gezondheid. Kies wel voor de juiste kwaliteit en verhoog de dosering zeker bij zeer zonnige dagen zoals ze nu in de maand juli aanwezig zijn. Verbranden blijft uit den boze, maar ga lekker bewegen, genieten en gezond eten zodat je vakantie een echte periode van rust en weldaad wordt! Overigens, vergeet niet je hond mee te nemen naar het strand of in de zon. Ook zij kunnen extra zonlicht gebruiken, die wordt opgebouwd in hun vacht. Bij het likken van hun vacht krijgen ze dan de vitamine D binnen, noodzakelijk voor hun gezondheid.
50 Reacties
Hallo, ik gebruik ook nu evenals in de winter 600 ie vit D. Ook een multi en Omega3 van Vitals. Ik vraag me af omdat ik veel in de zon kom of die D te hoog is. Alvast hartelijk bedankt voor je antwoord.
Groeten, Riny.
Permalink
sja…en ik heb net een factor 50 voor mijn gezicht gekocht met ingredienten: Tinosorb S en Licochalcome. Is dat dan ook slecht?
Permalink
Hallo Riny,
Zoals ik al in het artikel aangaf is de dosering vitamine D inname door de Overheid ernstig beperkt. De farmaceutische industrie heeft heel veel belangen bij tekorten aan deze vitamine, daardoor kunnen zij zeer veel medicijnen verkopen, zoals griepvaccins. Ik durf haast niet eens een artikel te schrijven over de relatie tussen borstkanker en D3.
Je omega-3 is vast okay, de multi weet ik niet, hangt af van de grondstoffen. 600 IU D3 is gelijk aan 15 microgram. Volgens de kenners van D3 zou je makkelijk ook 10 keer zoveel kunnen nemen. Zelf heb ik maanden aan stuk zelfs meer genomen en m’n bloedwaarden laten testen, midden in de zomer. Ik nam tussen 150 en 200 microgram per dag (6000/8000 IU). M’n waardes waren in het hoge gebied van optimaal maar verre van te hoog. Dus veel zon en suppletie waren samen niet in staat om een gevaarlijk niveau aan D3 te genereren. Dat bewijst maar weer dat die waarschuwingen onzin zijn. Natuurlijk mag je nooit van een enkel persoon uitgaan, maar dit is wat we al jaren weten. En we weten ook dat de overgrote meerderheid zelfs in de zomer aan de lage kant blijven met hun D3-gehalte. Een dag in de zon kan wel 10.000 IU / 250 microgram aan D3 opleveren. Daar zit een veiligheid ingebouwd zodat je nooit door de zon teveel kunt krijgen.
Permalink
Van Tinosorb weten we dat het in ieder geval geen hormonaal effect heeft, getest in 2001. Dit stofje wordt ook in zonwerende kleding verwerkt. Of er negatieve effecten van bekend zijn kan ik zo niet vinden. Licochalcome is een natuurlijk product
en prima in gebruik, veilig en remt zelfs ontstekingen af. Zo lijkt het er dus op dat je een uitstekend product hebt gekocht, welk merk is het? Vergeet echter niet dat je met factor 50 totaal geen D3 kunt opbouwen dus je moet wel met de rest van je lichaam in de zon hoor. Maar je crème lijkt qua deze componenten veilig.
Permalink
Hallo Eric,
Vol belangstelling heb ik je artikel gelezen, en ik schrok dat de reflectie zon producten( titaniumoxide en zincoxide) ook slecht zijn. Maar je vertelt niet wat daar slecht aan is. Kun je dat nog verder uitleggen, ik adviseer juist de reflectie zonbeschermer als beste als men toch wil smeren.
Alvast bedankt voor je reactie.
Groetjes Ann
Permalink
Hallo Ann,
Titaniumdioxide en Zinkdioxide worden steeds vaker gebruikt, ook in voeding. Veel multivitamines worden zelfs gecoat met dat spul zodat ze een mooi glanzend, glossy oppervlak krijgen. Dan zien ze er meer uit als M&M’s, kauwgom of zoiets, wat blijkbaar mensen aanspreekt, althans een aantal. Officieel is het niet giftig (E171) maar een behoorlijke groep mensen is allergisch voor het spul (maar liefst 4% van de geteste personen). Alles heeft natuurlijk weer met doses te maken, maar steeds meer voedingsmiddelen, medicijnen en andere pillen krijgen deze onnatuurlijke coating. Als je er allergisch voor bent kan je er goed ziek van worden. Het geeft dan allerlei huidaandoeningen, kan flinke spierpijnen veroorzaken maar ook vermoeidheid. Controversieel is dat mensen met bijvoorbeeld rosacea een advies krijgen om het te gebruiken zodat de huid beschermd wordt tegen UV-straling, terwijl andere studies aantonen dat het juist het smeren ervan leidt tot aantasting van je opperhuid waardoor deze z’n integriteit verliest.
Smeer je dat spul op je huid dan geeft het (bij gevoelige mensen) immuunproblemen. Er worden dan bepaalde stoffen geproduceerd (IgE bijvoorbeeld) waardoor histamine vrijkomt wat leidt tot roodheid of zelfs een barrièreprobleem waardoor je juist gevoelig wordt voor allerlei andere infecties en een huidaandoening kunt krijgen. Denk aan een parasitaire of bacteriële invasie van epidermis/dermis. Wellicht kan het ook leiden tot eczeemvorming.
Samengevat, deze stoffen kunnen leiden tot atopische dermatitis in een veelvoud aan soorten. Daarom denk ik dat je ze beter kunt mijden. Wij gebruiken ze in ons productieproces met tabletten nooit. Je moet immers aan gezondheidsproducten geen potentieel allergische stoffen toevoegen. Iets wat bij heel veel andere multi’s toch even anders ligt.
Permalink
Hallo Erik,
Ik werk met 100% natuurlijke producten. Zink, Mica en Titanium zijn toch natuurlijke, minerale filters en geen chemische filters (verkregen uit gesteente). En juist kunnen veel klanten met eczeem, allergie en overgevoeligheid tegen mijn crèmes. Kun je hier misschien nog iets nader over zegen. Alvast bedankt voor je reactie.
Vriendelijke groet, Monique
Permalink
Hallo Monique,
Het feit dat een stof natuurlijk is wil niet zeggen dat het dan per definitie goed is voor ons. Kijk maar naar de ruwe, onbewerkte dus natuurlijk olie die nu voor de kust van de VS met miljoenen liters de Golf instroomt. Volledig natuurlijk, maar o zo dodelijk… Voor titanium is het niet anders, nog afgezien dat deze stof wordt vervaardigd en daarmee sowieso niet meer natuurlijk is. Pure titanium komt niet voor, het wordt weer uit ertsen gehaald (ilmeniet en rudiel), bewerkt en vervolgens toegepast in van alles en nog wat. Met fluoride is het niet anders. Ook ozon of aardgas zijn natuurlijke gassen maar niet best voor je gezondheid.
100% natuurlijk kan heel goed zijn, mits de juiste stoffen zijn geselecteerd. Dat is vooral relevant als er een keuze is tussen bijvoorbeeld een chemisch nagemaakte vitamine, of het origineel wat gewonnen is uit een plant of ander organisme. 100% natuurlijk titanium bestaat dus niet en heeft heel veel chemische processen nodig om tot zuivere titanium of titaniumdioxide verwerkt te worden. Volgens de context zoals gebruikt bij jouw product zijn eigenlijk alle stoffen natuurlijk; alle processen beginnen immers met de juiste, doorgaans onbewerkte grondstoffen. Maar het is tevens misleiding…
Permalink
De factor 50 die ik heb gekocht is van Eucerin (de matterende variant, hoewel je toch wel gaat glimmen door de crème). Het flesje factor 30 voor de gevoelige huid van Kruidvat (voor de rest van mijn lichaam) heb ik gecheckt op de schadelijke stoffen, maar zie ze er niet tussen staan. En in Nederland op de fiets smeer ik alleen gezicht in. Mijn armen en benen verbranden in Nederland toch nooit, dus vitamine D hoop ik wel op te bouwen op die manier. En af en toe een tabletje…..
Eigenlijk….als je het paleodieet helemaal zou doorvoeren dan zouden mensen dus ook niet moeten gaan zonnen in landen waar ze helemaal niet vandaan komen. En de oermens had volgens mij ook geen zonnebank
Permalink
Hallo Michelle,
bedankt voor je nuttige informatie. Gelukkig ben je goed bezig en laat je vitamine D-opbouw wel toe.
Wat betreft het paleodieet heb je wel gelijk maar onze veranderde levensstijl vergt wat slimme aanpassingen. In Nederland, waar nu eenmaal veel bewolkte dagen zijn en de hoofdmoot van de mensen binnen werken, is het erg lastig om aan voldoende “zondagen” te komen. Je gaat niet tussen de middag uit de kleren om in je korte pauze nog even “D” bij te tanken. Dus blijft dat beperkt tot het weekend en in de vakantietijd. In die periode kan je heel veel vitamine D opslaan in je lichaam. Dat is de inactieve vorm (25OH-D3). Naar behoefte wordt die omgezet naar de actieve vorm (1,25OH-D3). Het probleem zit hem in de houdbaarheid van die inactieve vorm. Je kan er zo’n maand of 2 mee vooruit. Als je in die periode geen nieuwe D3 opbouwt kom je in de wintertijd tekort. Daarom zien we meer gevallen van botbreuken en osteoporose maar zelfs van kanker in de donkere maanden. Zouden we het gehele jaar door in de optimale waardes zitten dan schatten wetenschappers in dat het aantal kankergevallen in ons land met zo’n 70% kan afnemen. Dat zou een enorme winst zijn voor de mensheid, tevens een enorme klap voor de kankerindustrie die daardoor hun investeringen en winsten zien verdampen. Er leven immers meer mensen VAN kanker dan MET kanker. Alle collectes en research of organisaties zijn gericht op onderzoek van detectie en behandeling terwijl de preventie van kanker zo goedkoop is dat niemand er in wil investeren want het levert niets op.
In de winter in een zuidelijk land zon bijtanken is dus een gezonde investering zodat je de griepepidemie kunt overslaan en andere ellende kunt weren. Daar hoort gezond eten volgens het paleodieet natuurlijk bij, maar dan ook wat meer beweging richting de paleomens.
Permalink
Hallo Erik,
Wat worden we als consument toch eigenlijk bedonderd. En dat alleen omdat alles draait om geld…
ik heb een D3 2500 IU (625% ADH) staan in mijn keukenkastje (voor de winter), maar daar lees je dan weer van dat dat óók hartstikke slecht is in zulke hoge doseringen. De paleo-mens had toch ook geen supplementen, dus eigenlijk zou je die dan ook niet moeten nemen….Maar een volwaardige en gezonde voeding waarbij supplementen niet meer nodig zijn, is iets waar ik nog steeds heel erg mee worstel. Ik ben wel steeds vaker in de biologische winkel te vinden, dus dat is zeker een verbetering.
Qua beweging zit ik wel goed. Ik doe alles op de fiets en sport 3-4 x per week (pilates + cardio). Dat sinds 2007 toen ik van de orthopeed te horen had gekregen dat beweging mijn lichamelijke klachten vanwege een asymetrisch borstkas kan verlichten. Ik voel me er inderdaad stukken beter bij + veel fitter. En eind van de zomer nog even richting de zon. Volgens mij doe ik het nog best aardig.
Permalink
Hallo Erik,
Allereerst wil ik zeggen dat ik het fantastisch vind, dat je dit openbaar maakt, want veel mensen weten het gewoon niet. Gelukkig heb ik het een aantal jaren geleden al gehoord en weet ik intuïtief dat het niet goed is.
Zelf gebruik ik kokosolie.
Hartelijke groet, Sylvia
Permalink
Hallo Erik,
Ik heb eerlijk gezegd nooit zo stil gestaan bij de effecten van zonnebrandcrèmes en de nodige vitamine D voor de mens. Hoeveel zon heeft een mens nodig en hoeveel zou je dagelijks moeten slikken om voldoende vitamine D binnen te krijgen? Ik ben dus blij met deze informatie. Gelukkig zijn er nog mensen die ook meewerken aan een betere wereld. Het word hoog tijd dat men gaat beseffen dat het enige belang het algemeen belang is. Hebzucht is tenslotte een hele domme eigenschap waar jezelf ook onder lijdt.
Warme groetjes, Jolanda
Permalink
Hallo Michelle,
Tja, follow the money, dat is een duidelijk teken aan de wand! Je 2500 IU vit D is amper 62,5 microgram D3. Je mag zonder problemen ooit, gemakkelijk het dubbele nemen, zelfs het drievoudige is 100% veilig. Laat je maar niets wijs maken. Het is eerder van belang dat je er voldoende mineralen bij neemt en voldoende beweegt, maar dat schijn je wel te doen.
In de meest volwaardige voeding blijft het complex om alles voldoende binnen te krijgen. Eigenlijk logisch, laat me het uitleggen. Als jij in de Paleo-tijd had geleefd moest je alles handmatig doen. Je zou als vrouw zo’n vier- tot vijfduizend kilocalorieën per dag verstoken, soms meer. Er was amper verwarming, nooit airco. Dus je lijf moet op eigen kracht al die zaken regelen. Die calorische waardes zouden je nu moddervet maken tenzij je de tour de france fiets of bouwvakker bent. Echter, je lichaam heeft wel de vitamines, mineralen en micronutriënten nodig die horen bij die hoeveelheid voeding. Daarom is suppletie nog veel belangrijker voor mensen op dieet. Dan stijgt eigenlijk de behoefte terwijl je juist minder voeding tot je neemt. Geniet dus van de zon, op de fiets, sport lekker maar vergeet je supplementen of nutricosmetics niet te nemen!
Permalink
Hallo Jolanda,
Op dagen zoals we ze nu hebben kan je gemakkelijk het optimale niveau vitamine D halen door een minuut of 15-20 met een flink deel van je lijf in de zon te gaan, midden op de dag en zonder bescherming. Het is uiteraard raadzaam om wel slimme supplementen of nutricosmetics te gebruiken met een krachtige, beschermende werking tegen overmatige UV-straling. Als je niet in de zon kunt of in de maanden oktober t/m april zou je gerust 50 tot 100 microgram (2000-4000 IU) aan D3 kunnen nemen. Daarmee voorkom je tekorten. Dit is echter een vuistregel. Sommige mensen hebben veel meer nodig, weinig mensen hebben voldoende met minder. D3 is eigenlijk best goedkoop, maar wettelijk zijn er vreemd genoeg enorme beperkingen. Eigenlijk mag er niet meer dan slechts 5 microgram in een pil zitten, dus dan moet je er zo 20 per dag nemen. Dat leidt tot veel hogere kosten en massa’s aan vulstoffen. De Overheid werk zo, onder druk van de farmaceutische lobby, een zieke bevolking in de hand. Ze maken zich druk om de baby boomers die straks in grote aantallen Alzheimer zullen hebben. Maar het voorkomen daarvan moet je nu aanpakken met bijvoorbeeld omega-3, vitamine D3 en curcumine. Zeer goedkoop, maar helaas…deze producten kan je niet patenteren dus er zal nooit medewerking komen uit de medische hoek.
Permalink
Erik, ik heb op mijn site de nodige studies staan waarin je ook weer kunt lezen dat die fijne nanodeeltjes (titanium dioxide) juist DNA schade veroorzaakt. De KWF blijft mensen maar bang maken voor de zon, de Engelse KWF is intussen wel bezig de andere kant van het verhaal te vertellen.
Permalink
Dat ondersteunt het verhaal nog verder, natuurlijk. Terwijl in de VS juist de crèmes met die rommel als goed worden aangemerkt omdat ze een completere bescherming geven dan de oude crèmes, die alleen tegen UVB beschermen. Tja, het blijft een probleem dat mensen het KWF geloven of zelfs sponsoren terwijl het commerciële organisaties zijn die juist de “kankerindustrie” in de kaart spelen. Wie sponsort nu wie? Kan je een link naar die artikelen hier plaatsen?
Permalink
Bij lassers komt er vaker huidkanker voor dan mensen die niet lassen. Het is zelfs een beroepsziekte. Verder zei mijn moeder dit al dat zonnecrème nooit gezond kan zijn. Ook wordt door KWF cijfers erbij gehaald uit Australië. Wat hebben die te doen in Nederland. En wat ik ook nooit hoor is Tjernobyl; wat voor rottigheid heeft dit wel niet veroorzaakt. Misschien komt het nog?
Permalink
Hallo Sandrina,
Bij lassen komt natuurlijk allerlei licht vrij dat niet handig is voor je huid. Maar deze vakgroep werkt vaak op zeer slecht geventileerde plaatsen en bij het lassen komen allerlei dampen vrij die het vak er niet gezonder op maakt. Een laskap met ingebouwd luchtfilter zal wel erg onhandig werken…
KWF plukt de cijfers daarvandaan waar ze het beste aansluiten bij het verhaal wat ze willen verkondigen. Als je wilt bewijzen dat zout slecht is dan neem je wat zoetwatervissen en laat die los in de zee. Als ze dood gaan is je bewijs geleverd! Maar ja, het slaat nergens op. Net zo goed als je met onderzoek in Australië uiteraard kunt aantonen dat Engelse mensen daar eigenlijk niet horen te wonen. Het klimaat is prima geschikt voor de Aboriginals die hun originele dieet handhaven. Maar Britten met een huidtype “0″ horen er niet thuis. Die groep nemen als standaard is dus zo dwaas als het maar kan zijn.
Tjernobyl is van een andere orde. In die regio komen momenteel massale gezondheidsproblemen voor. Die strekken zich uit, in afnemende mate in ratio tot de afstand tot in Finland. Maar verder lijkt de schade beperkt gebleven voor de overige regio’s. De regionale bewoners hebben dus een ernstige vorm van pech maar halen te weinig het wereldnieuws. Waarschijnlijk omdat er verder geen belang is in die regio…
Permalink
Erik nu moet mij toch iets van het hart…
De beste zonnefilters die momenteel verkrijgbaar zijn is titaniumdioxide en zinkoxide. Er is naar mijn weten niets beters als je tenminste niet wilt verbranden als je in de zon moet werken of geen mogelijkheid hebt om in de schaduw te gaan na je dosis zon die je nodig hebt voor vitamine D. En kinderen kunnen we niet vast binden aan een parasol op het strand.
Alle chemische en synthetische veroorzaken of allergieën of hormonale problemen. Over de laatste is nog steeds geen uitsluitsel dus geldt; vermijden.
Mensen met atopisch/constitutioneel eczeem hebben sowieso een probleem. Zij hebben een auto-immuunziekte en maken ook antistoffen aan tegen lichaamseigen stoffen en daar kan ook zinkoxide onder vallen.
Dan is er nog een verschil tussen een voedselallergie en een contactallergie. Dus ik wil graag van je weten of je het hebt over één van beide of allebei.
Mochten deze natuurlijk filters ook onder contactallergie vallen (ga er niet van uit dat mijn klanten zonnecrème eten:) ) waar kan ik deze info dan vinden.
Want ik heb de vakliteratuur er op na geslagen incl. Oeko-test boeken over cosmetica-ingrediënten als het internet maar ben dit niet tegen gekomen.
Dus misschien heb ik iets gemist wat ik graag wil weten en kan nalezen.
B.v.d
Met gezonde groetjes, Ans
Permalink
Hallo Ans,
Eigenlijk kan ik er wel een compleet artikel aan wijden, je vraag is zeer goed. Maar ga altijd van het volgende uit: Als je iets eet wordt het via je lever gefilterd en zou een mogelijk allergische reactie zichtbaar worden. Als je het op je huid smeert, vervalt die filterfunctie dus zou het inert moeten zijn. Het mag dus alleen zonlicht filteren, maar nooit een reactie aangaan met onze huid. Uit onderstaand, zeer recent onderzoek, blijkt dat zowel grote als kleine deeltjes titaniumdioxide (TD) een reactie geven met je DNA (“gene expression” is het activeren van genen die daarmee “iets gaan doen of maken”). Als je DNA in je huidcellen dus reageert op TD is het bewijs geleverd dat het niet inert is en mogelijk ongewenste reacties kan uitlokken. Uiteraard bepaalt de kwaliteit van de barrière van je epidermis of TD wel of niet in contact komt met je DNA. Sommige mensen zullen in beginsel zeker baad hebben maar of het op de lange duur wel zo gunstig was is een grote vraag en vooral onzeker. Inzetten op nutricosmetics is waarschijnlijk verstandiger, daarnaast je zonnebrandcrème tot een minimum beperken.
(Studie van PubMed)
Int J Mol Sci. 2010 Jun 7;11(6):2383-92.
Effects of titanium dioxide nanoparticle aggregate size on gene expression.
Okuda-Shimazaki J, Takaku S, Kanehira K, Sonezaki S, Taniguchi A.
Advanced Medical biomaterials Group, Biomaterials Center, National Institute for Materials Science (NIMS)/1-1, Namiki, Tsukuba, Ibaraki, 305-0044, Japan.
Abstract
Titanium dioxide (titania) nanoparticle aggregation is an important factor in understanding cytotoxicity. However, the effect of the aggregate size of nanoparticles on cells is unclear. We prepared two sizes of titania aggregate particles and investigated their biological activity by analyzing biomarker expression based on mRNA expression analysis. The aggregate particle sizes of small and large aggregated titania were 166 nm (PDI = 0.291) and 596 nm (PDI = 0.417), respectively. These two size groups were separated by centrifugation from the same initial nanoparticle sample. We analyzed the gene expression of biomarkers focused on stress, inflammation, and cytotoxicity. Large titania aggregates show a larger effect on cell viability and gene expression when compared with the small aggregates. This suggests that particle aggregate size is related to cellular effects.
Permalink
Hallo Erik,
Bedankt voor je heldere uitleg en moeite die je ervoor gedaan hebt.
Groetjes Ans
Permalink
maar.. is die supplementen industrie ook niet uit op geld? Is dat ook niet gewoon commercie? Ik heb gehoord dat het lichaam maar een fractie op kan nemen van supplementen. En dat voeding toch de enige en meest gezonde manier is om alles binnen te krijgen.
Bovendien…..zijn visolie capsules ook wel zo veilig i.v.m. de zware metalen?
Permalink
Hallo Michelle,
Ieder bedrijf kan alleen maar bestaan als er geld verdiend wordt. Het zelfde is van toepassing op bedrijven die supplementen maken. Als ze niets verdienen gaan ze failliet en kunnen ze niets leveren. Maar dat geldt ook voor de NS, DSM of de bakker om de hoek. Als DSM niet voldoende winst maakt is er geen geld voor research dus geen innovatie.
Met die absorptie heb je wel gelijk. De meeste supplementenbedrijven proberen sterk concurrerende producten op de markt te brengen waar de prijsstelling erg belangrijk is. Daardoor kiezen ze voor synthetische grondstoffen, die idd erg matig absorberen. Veel consumenten doen geen onderzoek en geloven gewoon de verpakking. De prijs is dan het criterium. Natuurlijke grondstoffen zijn veel moeilijker te verkrijgen en hebben een heel ander kostenplaatje. Uiteindelijk zijn ze niet duurder want ze worden, net als normale voeding, prima geabsorbeerd. Ze zijn alleen veel hoger geconcentreerd. Maar de aanschafprijs ligt uiteraard wel wat hoger. Wat de visolie betreft, je bent juist in het voordeel t.o.v. gewone vis, omdat je maar een paar gram neemt, ipv een hele vis. Je krijgt dus wel de goede stoffen binnen, maar uitermate weinig zware metalen. Maar uiteraard zijn er toch ook hier weer kwaliteitsverschillen tussen de diverse merken. De prijs kan een indicatie zijn…
Permalink
Hallo Erik-Alexander, Hoe kom ik van de frustraties af dat om ons heen niemand zo gezond wil leven. Ziekte loont, dat blijkt in alle opzichten. Onze kinderen hebben nu weer strijd met hun partners+families. Ik ben er (geestelijk) zo moe van, de discussies, de opmerkingen, het belangstelling moeten tonen bij ziekte door eigen schuld, enz. Bijna ons hele inkomen en dat van onze kinderen zien verdwijnen in die bodemloze putten ……
Ik lees zoveel mogelijk en elke dag o.a. jouw publicaties ondanks dat het geen nieuws is voor mij. Misschien wel om heel even het ‘zie je wel, we zijn niet gek-gevoel te hebben. Bedankt! Groetjes van Coos
Permalink
Hallo Coos,
Ik herken die frustraties ook hoor, sta keer-op-keer perplex hoe mensen zich al die lariekoek laten aanpraten. Big Pharma is met een enorm tempo bezig hun inkomen veilig te stellen. Niet door hun producten te verbeteren of nieuwe uit te vinden. Ze pompen nu massa’s geld naar de lobby-industrie die beroepsmatig ingeschakeld worden om ten bate van Big Pharma de politiek om te kopen. De insteek; zorg dat de voedingssupplementenbranche zo snel mogelijk om zeep geholpen wordt. Als dat doorgaat, en daar lijkt het op, kunnen we binnen 2 jaar niets meer kopen wat een werkzame samenstelling heeft. Dat levert dan direct meer klanten op voor de medicijnenbranche. Er is immers geen keuze meer, die wordt ons gewoon ontnomen. “Als je zelf niet beter kan, dan moet je de mogelijkheden van de ander maar beperken”, lijkt hun motto!
Toch moeten we ons er tegen verzetten. Gezondheid is immers een geboorterecht, daar hoort afhankelijkheid van medicijnen niet bij. Daarnaast moet je dan maar besluiten dat het geen zin heeft om je druk te maken over dingen die je niet kunt veranderen (zoals andere familie-visies). Anders lijdt je eigen gezondheid onder de acties van anderen en dat de bedoeling nooit zijn!
Permalink
Hallo Erik-Alexander,
Hoe reageer je op mensen uit je omgeving nadat je perplex staat? En wat is volgens jou de beste manier om ons te verzetten? Ik ben erg voorzichtig geworden na wat vreemde voorvallen, heb me weleens bedreigd gevoeld. Nu heb ik ” de vijanden” zelfs in huis. Het verschil in gezondheid is enorm! “De vijanden” en hun families mankeren altijd wat en hebben veel ernstige chronische kwalen maar zijn werkzaam in de medische industrie………De leden van mijn gezin hebben volgens hen gewoon geluk dat ze niets mankeren en nooit moe zijn, enz. Help me hopen dat er geen kleinkinderen komen…… Het isolement waar we steeds dichter bij komen is al zo moeilijk…….
Bedankt dat je laat weten dat je ook frustraties kent.
Groet van Coos
Permalink
Hallo Coos,
Weet je, ik herken je frustraties maar al te goed hoor. Enkele jaren geleden kon ik me erg boos maken over het feit dat de gemiddelde (maar zeker niet alle) arts gewoon totaal niet bekend was met de eigenschappen van voeding. Ze leggen braaf hun Hipocrates-eed af, maar doen er vervolgens totaal niets mee. Ik was dus behoorlijk gefrustreerd. Maar nu weet ik dat er tijdens hun opleiding voorheen nooit enige aandacht aan werd besteed. Dan kan je het de arts ook niet echt verwijten. Tegenwoordig is dat iets beter, maar het blijft uitermate beperkt. En het zou me niet verbazen als het er ook weer uitgaat. Pillen verkopen of voorschrijven, dat is het grote doel van de farmaceutische industrie. Miljarden verdienen, kost wat kost.
Je moet je er eigenlijk gewoon niet druk om maken. Het zijn niet eens je “vijanden”. Ze zijn alleen nog niet op het punt van hun leven dat ze dat herkennen en durven erkennen. Vergeet niet dat 85% van de oncologen bij kanker in hun gezin de door hun dagelijks gebruikte chemo of bestraling zelf niet zouden ondergaan. Ze snappen dus best dat het niet werkt, maar volgen gewoon het “protocol”. Na hun pensioen veranderen ze doorgaans dan flink van mening, want dan kunnen ook zij daar niet voor bestraft worden. Gelukkig is het goed dat er steeds meer mensen zich tegen deze maffia verzetten! Maar dat zijn er nog steeds veel te weinig hoor. Dus mail vooral de links van deze website naar hen die je aan het hart liggen.
Permalink
Beste Erik,
Je bent eigenlijk de eerste Nederlander die ik tegenkom, die dezelfde filosofie en opvatting als mij heeft over gezondheid. Momenteel ben ik bezig me te oriënteren over studies op dit vlak, d.w.z. alles met betrekking op gezondheid, eigenlijk waar je blog over gaat. Maar ik wil ergens deze studie doen, die strookt met deze filosofie en dus niet hetgeen wat de informatie van de reguliere allopatische circuit zou voorschotelen.
Het aanbod valt me alleen erg tegen, de 2 jarige PNI opleiding bij Van Nature lijkt me een goede optie. Het probleem is echter dat ik geen achtergrond heb in deze gezondheidswetenschappen en deze opleiding heeft juist die mensen als doelgroep (doe momenteel International Management). Andere opties zijn bijvoorbeeld natuurgeneeskunde, maar de kwaliteit van deze studies lijkt me helaas onvoldoende.
Misschien dat je mij verder kunt helpen met opties voor studies in Nederland. Hoor het graag!
Permalink
Hallo Younes,
Ik zou momenteel geen betere en meer complete opleiding weten.
De PNI-opleiding is wel een aanrader hoor, erg goed, vooral als je zelf actief in de stof duikt en er mee verder gaat. Er bestaat bij hun een inleidend jaar, Nutritionele geneeskunde heet dat geloof ik. Die bereidt je voldoende voor op de PNI. Psycho-Neuro-Immunology is zo interessant omdat het allerlei vakgebieden koppelt. Veel artsen doen ons geniale lichaam te kort door aan te nemen dat je bijvoorbeeld bij een huidklacht je huid moet behandelen en niet de oorzaak, die toevallig in de huid tot uiting komt. Ons lijf is een fantastisch geheel. Kleine stukjes behandelen is gewoon te simplistisch. Je moet het totaal begrijpen. Dat inzicht leer je bij PNI. Dus eigenlijk was je vooronderzoek al heel goed
Permalink
Beste Erik-Alexander,
Mijn dochter van 6 is de afgelopen jaren in de herfst en winter enorm vaak ziek. Na een paar weken strandvakantie in januari bloeide ze enorm op. Zou u mij adviseren haar extra vitamine D te geven en welke? mvg Nina
Permalink
Hallo Nina,
Het is namelijk best moeilijk om zoveel D3 bij elkaar in te nemen. Ze bestaan namelijk alleen in hele lage doseringen, door een stomme wettelijke regeling. Maar als je ze vindt met 10 of 15µg, neem die dan en verdeel er 4 over de dag heen.
je conclusie is helemaal goed. We kunnen zo’n 2 maanden lang de opgebouwde vitamine D3 van de zomermaanden opslaan en blijven gebruiken, daarna is het op. Natuurlijk hangt het ook af van de hoeveelheid die je hebt opgebouwd. In Nederland hebben we nu al weer enkele weken zonder noemenswaardige zon. Wat je daarvoor hebt opgebouwd is dus nu al aan het afbouwen. Daarom is het gek genoeg van belang om zelfs in de zomer extra vitamine D3 te gebruiken. Dit moet je dan volhouden door de winter heen. Een goede dosis is minstens 25 microgram/1000 IU D3. Meer mag ook, tot 100 microgram/dag. Het kan namelijk zijn dat je dochter een verminderde absorptie heeft. Het blijft verstandig om je supplement te nemen maar ook vette vis te eten. Geen kibbeling, die is vet van de olie waarin die gebakken is. Maar haring, zalm of makreel is prima. Vis verbetert de absorptie van D3. Toch blijft een strandvakantie raadzaam, zal je dochter ook geen probleem vinden
Permalink
Beste Erik-Alexander,
Ik besef al geruime tijd dat voldoende zonlicht belangrijk is voor onze gezondheid. Het probleem is echter dat zonlicht de huid er ouder doet uitzien. Van mijn vriendinnen (allemaal vijftigers) hebben degenen die regelmatig zonnen veel rimpels, degenen die dat niet doen, hebben nauwelijks rimpels. Ik gebruikte daarom tot nu toe zonnecrème voor mijn gezicht en de rug van mijn handen (die erg blootgesteld wordt tijdens het fietsen).
Omdat ik me ook bewust geworden ben van de gevaren van zonnecrèmes, sta ik nu voor een dilemma: zonnecrème op mijn gezicht doen en risico op huidkanker daardoor, of geen zonnecrème, maar veel rimpels… Ik kom veel buiten omdat ik veel wandel, jog en fiets, wat ik heerlijk vind. Ook zwemmen in zee vind ik heerlijk. Ik zet altijd een pet op als ik kan, maar dat helpt niet voldoende (onderste deel van gezicht en nek blijven onbeschermd, en mijn handen ook).
Wat raad je me aan?
Permalink
Beste Ellen,
Uren in de zon is natuurlijk geen aanrader, maar de meeste huidveroudering is opgetreden door een te lage eigen beschermfactor. Juist daar proberen we met nutricosmetics het gat te dichten. Basis blijft zeer kleurrijke voeding, een glas groentesap of iets dergelijks. Pas het aan de weersomstandigheden aan; meer zon, meer kleurrijke voeding. Het zelfde geldt voor suppletie; bij krachtige zon heb je wat meer nodig. Je zult zien dat je dan amper tot nooit zult verbranden. Een rimpel zal ooit wel eens ontstaan maar weegt nooit op tegen alle gezondheidsvoordelen van buiten zijn en bewegen. Je doet het dus eigenlijk zeer goed! Maar het blijft altijd zoeken naar de echte oorzaak; hebben je vriendinnen rimpels door overmatige zon of een gebrek aan gezonde, beschermende voeding? Er stond bij een van de 1e vragen bij dit artikel ook een merk zonnebrandcrème die wel veilig leek te zijn, voor die dagen dat smeren wel noodzakelijk is.
Permalink
Erik, bedankt voor je antwoord. Ik eet al heel veel kleurrijke voeding: ongeveer 500 gram fruit en 450 gram groente per dag, naast een glas fruitsap en wat gedroogd fruit. Het is dus in gewicht veruit het hoofdbestanddeel van mijn voeding, want ik eet niet meer dan ongeveer 1600 kcal. per dag. Toch merk ik, als ik in de hete zon een hele dag buiten fiets of loop bijvoorbeeld, dat ik, zeker in het begin van de zomer, neiging heb om te verbranden als ik geen zonnecrème gebruik. Ook ziet mijn huid er ouder/droger uit als hij bruin is. Ik ga dus bij heel langdurige blootstelling én op mijn handen en gezicht die zonnecrème gebruiken die je bedoelt, ik geloof dat het Eucerin is?
Permalink
Hallo Ellen,
eet je ook genoeg vetten dan? Gezonde vetten zoals rode palmolie, kokosvet of ongefilterde olijfolie zijn zeer goed om de huid soepel te houden maar hebben nog een bijkomstig voordeel. Ze helpen enorm om al die kleurstoffen in je voeding beter te absorberen. Alle carotenen zijn vooral vetoplosbaar. Als je een avocado mengt met je salade dan neem je 10 keer zoveel antioxidanten op uit je voeding. Mocht je toch lang in de zon gaan, dan kan je natuurlijk handen en gelaat insmeren met een betrouwbaar merk. Eucerin lijkt zo goed te zijn, maar ik heb het niet diepgaand onderzocht.
Permalink
Ik weet niet wat je ‘genoeg’ vindt, maar mijn calorieën bestaan voor ongeveer 30% uit vetten, vooral uit ongebrande noten en lijnzaad en toegevoegde vetten uit olijfolie, een beetje kokosolie om te bakken, en een capsule met 300mg DHA en 50 mg EPA uit algen (ik ben veganiste en houd alles bij wat ik eet, het is een soort hobby geworden). De oliën die ik gebruik zijn allemaal biologisch en koudgeperst. MIjn voeding bevat ongeveer 50-55 gram vetten per dag (met inbegrip van die uit voedingsmiddelen).
Permalink
Hallo Ellen,
dat klinkt niet verkeerd, het mag zelfs meer dan 30% zijn hoor. Je kan beter energiecalorieën uit gezonde vetten dan uit koolhydraten. Combineer die vetten met je groentes, dan werkt het prima. Let ook op de samenstelling van de noten. Ze zijn allemaal goed, maar sommige zijn te rijk aan omega-6 vetten (linolzuur) en dat is niet de bedoeling. Pecannoten zijn heel goed qua antioxidanten, walnoten hebben een vrij goede verhouding tussen omega-3 en -6. Je mag best nog meer van die capsules nemen uit algen, jammer dat ze zo duur zijn. Wat meer EPA kan ook geen kwaad, die remmen de inflammatie goed af. Je DHA is wel heel goed voor je hersenen en ogen. Eet je geen rode palmolie? Dat zou je namelijk al zo onder de nutricosmetics kunnen rekenen.
Permalink
Ik zal wat rode palmolie toevoegen, bedankt voor de tip.
Permalink
net terug van vakantie. Ik slikte al een tijd druivenpitextract en had het ook mee op vakantie. Ik heb me nauwelijks in hoeven te smeren. Gewoon niet verbrand. Een wonder voor mijn doen! Nu heb ik wel de zon gemeden tussen 12 en 15 uur, maar toch. Ik heb alleen die factor 50 op mijn gezicht gedaan en 1x per dag factor 30 op mijn schouders, meer niet.
Permalink
Beste Erik-Alexander,
Allereerst enorm bedankt voor alle informatie die je iedere keer weer geeft via je site!
In november ga ik een wereldreis maken van een half jaar en zal Nieuw-Zeeland, Australië, Indonesië en Thailand gaan bezoeken. Nu is mijn vraag of ik de producten van LavieSage (SkinClear, SkinBalance, SkinProtect) mee kan nemen op reis?
Alvast bedankt, met vriendelijke groet,
Monique
Permalink
Hallo Monique,
dat is een goed vooruitzicht, alvast een goede en vooral behouden reis toegewenst.
In Nieuw-Zeeland, Australië en Indonesië verwacht ik geen enkel probleem. Probeer wel zoveel mogelijk met de originele verpakkingen te reizen, liefst nog gesloten en gesealed. Gelet op de lengte van de reis zou ik wel voldoende meenemen, je reist namelijk vol in de zomer van het zuidelijk halfrond. Een beetje uitrekenen wat je nodig hebt is dus wel belangrijk. Met Thailand zou ik wel erg voorzichtig zijn, daar mag niet zo veel, zeg maar gerust heel weinig. De maximale doseringen in Thailand zijn extreem laag. De SkinBalance zal geen probleem geven, die andere twee kan ik je niet beloven. Hopelijk is dat je laatste bestemming en moet je er misschien voor kiezen om dan maar zonder te reizen. Of je spullen veiligheidshalve van te voren naar je hotel te sturen per post. Ze stellen er weinig vragen…
Permalink
Bedankt voor je reactie! Thailand is inderdaad m’n laatste bestemming, dus de laatste weken zal ik dan even zonder moeten. Ik reis inderdaad precies in de zomermaanden, welke hoeveelheid per dag adviseer je van de Skin Protect?
Groeten, Monique
Permalink
Stuur anders vanuit je hotel in Indonesië wat spullen naar je nieuwe locatie. Maar goed, ik zou bij “normaal weer” er minstens 3 per dag nemen, eventueel 6 SkinBalance. Zeker met die laatste moet je al in Nederland beginnen zodat je balans al optimaal is. Dat remt sterk het verbrandingsrisico van je huid af. Op dagen dat je in Indonesië zit, dus echt op de evenaar kan je nog meer gebruiken, vooral als je het water op gaat.
Permalink
Bedankt voor je advies! Komt helemaal goed
Permalink
Hallo Erik, op tv had ik gezien dat er tekenen zijn dat je huidkanker krijgt om het zomaar te zeggen in de vorm van bruine cirkels/vlekken op je lichaam. Dit ontstond bij die personen omdat ze te veel gebruik maakten van de zonnebank en ook te vaak het strand bezochten. Hoe weet je of die bruine stippen gezond zijn zoals je bij veel mensen ziet? Heeft dit met de grootte te maken? En heb je nog tips betreffende de zonnebank. Bijvoorbeeld hoe vaak per jaar/maand nog wel te doen is en of het beter is om een of andere crème/zonnebrand te gebruiken?
Alvast bedankt.
Permalink
Huidkanker is een verzamelnaam van allerlei goed- en kwaadaardige aantastingen van de huid. Het overgrote deel is goedaardig, maar natuurlijk niet mooi. Soms, in geval van melanoonkanker, is het kwaadaardig. Melanoonkanker ontstaat door half beschermd in de zon te gaan. Als je een zonnefilter gebruikt welke wel UVB filtert waardoor je niet kunt verbranden, maar juist UVA doorlaat, zodat je bruin kunt worden, dan schakel je de bescherming uit en laat kankerverwekkende straling toe. Door UVB te filteren blokkeer je de oplossing tegen huidkanker, met name melanoomkanker. Daarnaast bevatten de meeste van die crèmes zoveel troep en chemische stoffen dat je er meer nadeel dan voordeel van hebt. Lastig dus om te adviseren welke je nodig hebt. Ik gebruik ze zelden of nooit maar eet heel gezond en gebruik nutricosmetics (SkinProtect) om me te beschermen tegen overmatig zonlicht.
Permalink
Net 2,5 week fietsen in een zeer zonnig Italië achter de rug. Met het gebruik van SkinBalance en SkinProtect van LavieSage in combinatie met zo nu en dan smeren met factor 20 van Dr. Baumann ben ik alleen maar mooi egaal bruin geworden. De producten van Baumann hebben geen chemische toevoegingen noch allergene stoffen. Dus…. misschien is dit een ideetje?
Permalink
Beste Alke, Hoe smeren de producten van Dr. Baumann? Wij hebben deze zomer de voedingssupplementen aangevuld met Lavera. De harige personen van ons gezin hadden de meeste problemen, zoals “kauwgomachtige effecten” en we hebben allemaal vlekken in de kleding maar het filter (zink) werkte wel tegen verbranding. Volgend jaar graag wel zink, niet verbranden en geen vlekken
. Groetjes van Coby
Permalink
Dag Coby, Wat factor 20 betreft heeft mijn man (redelijk harig) geen problemen met smeren. We hebben geen problemen met vlekken. Ja, als je extra smeert en je hebt iets zwarts aan;-). Volgens mij heb je dat met elk product. Ik blijf er echter bij dat je weinig tot niet hoeft te smeren als je zeer trouw de voedingssupplementen gebruikt. Ja, als je in de zon rondloopt/-fietst rond het middaguur in zuidelijke landen; dan is het handig! In Nederland is smeren nauwelijks nodig en zeker niet hoger dan 20.
Permalink