Hoe komen we eigenlijk aan vitamine D3 en waarom is het zo belangrijk? In eerdere afleveringen heb ik u al verteld dat het aanvullen van de voeding geen overbodige luxe is. Zelfs met de beste voeding, in optimale hoeveelheden genomen, is het geen vetpot, qua vitamines en mineralen dan. Vet zal er vast genoeg inzitten. Zelfs inmiddels bekende diëten zoals Atkins, South Beach, DASH en Best Life Diet, bleken riant te kort te schieten op gebied van de aanbevolen hoeveelheden van de 27 belangrijkste nutriënten. Zou je wel voldoende van deze nutriënten binnen willen krijgen, zonder gebruik van supplementen, dan zou je bijna de hele dag moeten eten en daarmee veel te veel calorieën binnen krijgen. Goede voeding is natuurlijk wel de basis, vooral voldoende gevarieerd en van hoge kwaliteit. Maar het is nu eenmaal moeilijk om echt 200 gram groentes per dag te eten. Fruit lukt bij tijd en wijlen wel, maar dan moet het ook maar lokaal gerijpt zijn, anders bevat het toch weinig nuttige stoffen.

Wat extra fruit kan in ieder geval geen kwaad. Kies wel zoveel mogelijk voor lokaal geteeld, biologisch fruit. Toch zullen we altijd moeite hebben met vitamine D. Niemand eet zeven keer per week vette vis. En dat is ongeveer de enige methode om voldoende binnen te krijgen. De overige voeding bevat zo weinig dat het geen zoden aan de dijk zet. We hebben gewoon zonlicht nodig, dat is de enige oplossing, buiten suppletie dan. En dan ook nog zonlicht op het juiste moment, voldoende dosering en lang genoeg. Gelukkig krijgen we inmiddels mondjesmaat bijval van een enkele dermatoloog. Dr. Hans van Rhee bijvoorbeeld, was een vervent tegenstander van de zon. Welke dermatoloog niet, zullen we maar zeggen. Maar al te vaak houd ik spreekbeurten voor artsen en dermatologen. Ze hebben doorgaans geen idee wat er voor nodig is om afdoende vitamine D3 op te bouwen. Alleen de jongste generatie is wat meer bij de tijd. Of de dermatoloog die zich regelmatig bijschoolt want gelukkig wordt het onderwerp steeds vaker opgenomen in die nascholingsprogramma’s.

Van Rhee publiceerde onlangs het boekje met de titel: “Zonnen mag”. Een echte aanrader trouwens. Dit mogen we gerust een mijlpaal noemen in Nederland. Niet dat het echt nieuw is hoor, professor Frits Muskiet, hoogleraar aan de Groninger Universiteit spreekt al sinds jaar en dag over dit belangrijke onderwerp. Hij is specialist in de paleolithische levenswijze en doet met grote regelmaat onderzoek bij stammen in Afrika die nog gevrijwaard zijn van Westerse voedingsinvloeden. En gelukkig zijn er meer, maar nu is het de tijd voor de huidspecialisten om hun “UV-licht” op te steken. Jarenlang is ons angst aangepraat voor de zon. Nog maar kort geleden verscheen er een bijlage in de Telegraaf, toegewijd aan huidaandoeningen. In dat katern werden huidziektes als psoriasis, rosacea, acne, maar ook huidkanker besproken. En wederom de alom gekende misvatting gepropageerd: “blijf uit de zon!”. Een pijnlijke toevalstreffer was het feit dat de dame van de Universiteit Maastricht die dit riep zelf een ernstig tekort had aan vitamine D3! Ze had duidelijk een ontstoken gezicht, veroorzaakt door rosacea of misschien zelfs lupus.

Gelukkig worden er werkelijk wekelijks nieuwe studies gepubliceerd die het belang van vitamine D3 aangeven, samen met de relatie tussen gezond in de zon. Onlangs verscheen er zelfs een publicatie over melanoomkanker en de relatie tot elastosis. Melanoomkanker is een uiterst gevaarlijke vorm van huidkanker omdat deze zich gemakkelijk kan verspreiden door het lichaam. Het is overigens de enige gevaarlijke soort van huidkanker. De andere varianten, basaal celcarcinoom en squamous celcarcinoom zijn lelijk maar niet gevaarlijk. Uiteraard moet je er niet mee blijven rondlopen, want dan kunnen die laatste twee wel door groeien. Maar een eenvoudige ingreep door een ervaren dermatoloog verlost je binnen enkele minuten van zoiets dergelijks. Elastosis is het ernstig verslappen van de huid met ernstige rimpelvorming tot gevolg, door overmatige zonlichtblootstelling. De elastinevezels raken zo beschadigd, voor je collageenvezels betekent het ook weinig goeds. We hebben het dan over uren lang in de zon liggen bakken op zonnige dagen. Dat dit onverstandig is weten we net zo goed als dat roken geen aanrader is voor gezonde longen. Maar nu de uitkomst van de studie…

Totaal onverwacht maar waar; mensen met elastosis (dus zeer overmatig zongebruik) hadden de grootste kans om te overleven van melanoomkanker, in vergelijk met mensen die de zon juist mijden. Begrijp goed dat je geen zon nodig hebt om melanoomkanker te krijgen. Van het personeel op een vliegdekschip krijgt de bemanning op het dek (dus werkend in de zon) veel minder vaak huidkanker dan de mensen die benedendeks werken en dus uitermate zelden de zon zien. Een ander studie was ook overduidelijk; er was de laatste jaren een enorme toename van het aantal gevallen met melanoomkanker, maar deze toename werd uitsluitend gemeten bij mensen die binnen, vooral achter glas werkten. Er was geen enkele toename gemeten bij mensen die typische buitenberoepen hebben. Zou de zon dan ook een beschermende werking hebben?

Natuurlijk zijn er diverse redenen waarom buiten werken gezond is. Allang is bekend dat flink bewegen het risico op allerlei soorten kanker fors kan verminderen. Vooral borstkanker is een bekende. Daarnaast verlaagt fysieke activiteiten ook het risico op allerlei andere aandoeningen zoals diabetes. Eigenlijk is niet bewegen nog slechter dan roken! De combinatie maakt het natuurlijk nog gekker. Maar buiten bewegen is een prima combinatie. Je zou zelfs zeggen, evolutionair hebben we nooit anders gedaan! Onze genen wisten immers niet dat we opeens gebouwen gingen neerzetten en de hele dag achter glas gingen zitten om een inspanning te verrichten die nauwelijks een calorische behoefte had. In slechts enkele honderden jaren tijd deden we niets meer zoals de tienduizenden jaren voorafgaande aan die tijd. We bewegen nog amper, eten totaal anders en leven een compleet andere levensstijl. En ons DNA past zich slechts uitermate langzaam aan, zodat we op deze manier van leven in het geheel niet zijn voorbereid.

Maar waarom is binnenwerken nu toch aanzienlijk minder gezond voor onze huid? Dat heeft alles te maken met de fysieke eigenschap van glas. We weten dat er drie soorten UV-licht zijn, te verdelen in A, B en C. UVC is zeer gevaarlijk voor de huid en wordt gelukkig door de atmosfeer volledig uitgefilterd. UVB in overmaat is gevaarlijk maar toch noodzakelijk; een groot deel wordt door de ozonlaag uitgefilterd, slechts een klein percentage bereikt onze huid. Hoog in de bergen is duidelijk meer UVB-licht dan in stedelijke gebieden. Daar zorgt de luchtvervuiling voor een extra filter. Tekorten aan UVB kunnen hier gemakkelijk ontstaan. Glas houdt UVB volledig tegen. UVA-licht is er altijd. Het gaat zelfs door het glas heen, zij het dat er wel een deel wegvalt. Toch lopen mensen die achter glas zitten zoals in moderne kantoorpanden maar ook zij die heel veel in de auto zitten, de nodige risico’s. Het UVA-licht wat door het glas heen komt draagt duidelijk bij aan de huidveroudering. Het verhoogt zelfs het risico op de ontwikkeling van melanoomkanker. Dit risico stijgt juist door het ontbreken van het beschermende UVB-licht die buiten zorg draagt voor vitamine D3-opbouw in de huid. Dat is de hoofdreden waardoor buitenwerkers juist minder snel een melanoom ontwikkelen.

Vitamine D3, samen met omega-3 vetzuren zijn zeer effectief gebleken in het afremmen van tumoren, vooral in de huid. Het verbaast mij keer op keer dat mensen die een ongevaarlijke basaal celcarcinoom hebben het advies krijgen volledig de zon te mijden, dan wel altijd zonnefactor 50 te smeren. Bij een melanoom is dit nog desastreuzer. Hoe lager het vitamine D3 gehalte, hoe agressiever het melanoom zich zal kunnen uitzaaien. Het advies om dan de zon maximaal te mijden is dus daadwerkelijk levensgevaarlijk. Er is juist dan zo’n hoge behoefte aan D3 dat het zelfs met suppletie amper of niet meer toereikend is. Al was het maar omdat de Overheid niet toestaat dat er hooggedoseerde vitamine D3-supplementen verkocht mogen worden.

(Het vervolg van deze aflevering, binnen enkele dagen…)